Egoli: klątwa złota – czyli podziemny świat Zama Zama

…”Pod ziemią możesz kupić co chcesz, lecz wszystko jest na wagę złota. Tostowy chleb? 10 euro. Lampa? 100 euro. Paczka papierosów? 30 euro. Skutek? Produkcja nie spada. – Wydobywam 10 gramów dziennie, czyli zarabiam 350 euro, ale koszty wynoszą 200 euro – kalkuluje jeden górnik. – Muszę też regularnie płacić 500 euro koledze, który na powierzchni sprzedaje moje złoto i przynosi mi z powrotem pieniądze, żebym dał tu sobie radę”…

Powyższy fragment pochodzi z artykułu nielegalnym wydobyciu złota w RPA opublikowanym na Onet.pl, na który przypadkowo się natknęłam (klik).
Sprowokował mnie do myślenia, wiec postanowiłam przyjrzeć się co nieco tematowi.
RPA to kraj posiadający ok. 40% zasobów światowego złota. Większość tych zasobów mieści się w prowincji Gautang, w której leży Johannesburg.
Johannesburg nie bez kozery jest zresztą nazywany Egoli, miastem złota. Praktycznie na tym złocie leży. To złoto stało się klątwą, bo przysparza zarówno bogactwa, jak i problemów.

 

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu w RPA wydobywano powyżej 70% światowego zapotrzebowania.
Obecnie, przy wydobyciu ok 200 ton rocznie jest to mniej niż 10%…
Na południu Johannesburga dalej leżą hałdy kopalnianego piachu, pozostałości po wydobyciu – z których jeszcze można odzyskać złoto. Ale nie na taka skale, na jaka można je uzyskać z nieczynnych i opuszczonych szybów.
Bo w przypadku RPA to nie wyczerpanie zasobów ani nie zmniejszenie popytu na złoto spowodowały ograniczenie wydobycia.
Spowodowały je głownie rosnące koszty pracy górników w RPA oraz wzrost kosztów wydobycia – szyby są coraz starsze i wymagają większych nakładów.
Paradoksalnie – mimo poprawy warunków pracy w kopalniach, w związku z rozprzestrzenianiem się HIV i AIDS stan zdrowia górników się pogorszył –  miało to wpływ na spadek ich wydajności, a tym samym produkcji złota.
W tę właśnie lukę wpasowali się Zama Zama, nielegalni górnicy, wraz z całą infrastrukturą odbiorców, dostawców, pośredników i przekupnych pracowników kopalń umożliwiających dostęp do zamkniętych szybów i nadzorujących prace Zama Zama.

Świat Zama Zama to podziemny świat piratów złota. Kontrolowany przez międzynarodową mafię szmuglerów z główną siecią dystrybucyjna na północy RPA w Limpopo i w Mozambiku, swoimi mackami obejmuje zarówno lokalnych biznesmenów jak i urzędników państwowych.
Bo okazuje się, ze tam, gdzie złota nie opłaca się już wydobywać wysoko zmechanizowanym potentatom typu AngloGold czy HarmonyGold, z powodzeniem można je wydobywać tradycyjnymi, nieskomplikowanymi sposobami – za pomocą łomu i kilofa.
Zama Zama zjeżdżają pod ziemię i pozostają tam kilka miesięcy. Głęboko, na 2-3 kilometry w dól.
Pracują na zmiany, krótkie, kilkugodzinne, bo w temperaturze sięgającej 40’C inaczej się nie da. Parę godzin pracy, parę godzin odpoczynku. To zazwyczaj młodzi ludzie, bo trzeba mieć zdrowie i siłę, żeby tak wytrzymać przez 3-4 miesiące. W żywność, wodę, papierosy, alkohol a nawet dynamit zaopatruje ich sprawdzona siec dostawców. Wszystko jest zwożone pod ziemie często przy współudziale legalnych pracowników i ochrony kopalni. I jak w cytacie z Onetu – jest na wagę złota.
Za każdy ze spędzonych pod ziemia miesięcy po odliczeniu wszelkich kosztów dostaną jakieś 10 a nawet 15 tysięcy randów, za cały pobyt będzie to więc kilkadziesiąt tysięcy. To zawrotna suma dla młodego człowieka – nie wszyscy są w stanie rozsądnie gospodarować takimi pieniędzmi, przepuszczają je w ciągu kilku tygodni wystawnego życia i wracają pod ziemię.

Nie wszyscy wracają z podziemnych wypraw. Ryzyko jest wysokie. Stare sztolnie zawalają się grzebiąc nieszczęśników w swoich tunelach, zdarzają się też wybuchy gazu.
W większości nielegalnych kopalń za jednym razem przez kilka miesięcy pod ziemia przebywa kilkudziesięciu górników, zdesperowanych, pragnących lepszego życia.
Gotowych zabić za „lepsze” miejsce do kopania – niepisane prawo jest wiec bezwzględne. Komitety Zama Zama rozstrzygają spory i wydaja wyroki – nierzadko wyroki śmierci, wykonywane natychmiast. Nie zawsze sprawiedliwe.
Ale ani wypadki, ani bezwzględne prawo podziemne nie odstrasza to innych poszukiwaczy fortuny.
Wysokie zarobki, bo Zama Zama zarabiają ponad dwa razy więcej niż legalni górnicy zatrudnieni w koncernach, są kością niezgody pomiędzy Zama Zama i legalnymi górnikami i jedną z przyczyn licznych strajków. Choć legalni górnicy nie zjeżdżają pod ziemie na całe miesiące, mniej zagrożone jest ich zdrowie i życie, a w przypadku ich utraty, koncerny wypłacają rodzinom solidne ubezpieczenia, to i tak chcą zarabiać tyle, co Zama Zama. A koncerny, przy ciągle rosnących kosztach nie mogą sobie na to pozwolić, wiec ograniczają produkcję – co oczywiście powoduje wzrost zapotrzebowania na Zama Zama.

Tak wiec walka z Zama Zama wydaje się być w RPA walką z wiatrakami.

Rząd RPA zdaje się nie do końca wiedzieć, ile traci w związku nielegalnym wydobyciem złota.
Ale jeśli jest to faktycznie tylko 4 miliardy randów rocznie, to jest to jedynie kropla w oceanie strat wynikających z powodu niekompetencji, nadużyć i przekrętów rządowych.
Wygląda więc, ze kariera Zama Zama będzie się rozwijać bez przeszkód.
Kto wie, może proponujący nacjonalizacje kopalń Julius Malema wszystkim bezrobotnym czarnym chciał dać równe szanse na zostanie Zama Zama? Bo jeśli jego plan dojdzie do skutku, niewiele koncernów zostanie w RPA…

Inspiracje:
Podziemni Piraci

Zdjęcia: podlinkowane do serwisów z których pochodzą (wiadomości i kadry z filmu „Zama Zama”)

Ikona wpisu: South African Gold Miners Photography

Reklamy

7 thoughts on “Egoli: klątwa złota – czyli podziemny świat Zama Zama

  1. Pingback: Egoli: klątwa złota – czyli nielegalne wydobycie w liczbach | Blondynka w Krainie Tęczy

  2. Pingback: Nkandlagate – czyli historia domku prezydenta w skórach i piórach | Blondynka w Krainie Tęczy

Co o tym myślisz?

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s